Harika Doktor (Kuprin)
Özetteki bölümleme editoryaldir.
Yılbaşı arifesinde açlık ve hastalık
Kiev'de, dondurucu bir kış gününde, Noel arifesinde iki aç kardeş bir yiyecek dükkânının ışıklı vitrini önünde durdu. Mertsalov ailesinin büyük oğlu Grişa, kardeşi Volodya ile sergilenen etleri, balıkları ve meyveleri seyretti.
Sabah yalnızca etsiz lahana çorbası içmişlerdi. Grişa sonunda kardeşini çekip götürdü. Süslenmiş ağaçları ve eğlenen insanları geride bırakarak karanlık sokaklardan evlerine döndüler. Bir yılı aşkın süredir yaşadıkları bodrum nemli ve kötü kokuluydu. Anneleri, ateş içinde yatan yedi yaşındaki kızlarına bakıyor, bir yandan da ağlayan bebeğin beşiğini sallıyordu.
Mertsalov ailesinin boşa çıkan yardım arayışları
Çocuklar, babaları Yemelyan Mertsalov'un eski işverenine götürdükleri yardım mektubunu geri getirmişlerdi.
Kapıcı mektubu almamış, çocukları hakaretlerle kovmuş, Volodya'nın ensesine vurmuştu. Anneleri onları soğuk çorbaya çağırdı; yakacakları yoktu. Ardından yazlık paltosuyla dönen baba da para bulamadığını belli etti.
O yıl önce tifoya yakalanan Mertsalov, bütün birikimini tedaviye harcamıştı. İyileştiğinde, ayda yirmi beş ruble aldığı ev yöneticiliği işinin başkasına verildiğini öğrenmişti. Geçici işler aramış, eşyalarını rehin bırakmış ve satmış, ama geçinememişti. Üç ay önce bir kızları ölmüş, şimdi de diğer kızları ağır hastalanmıştı. Karısı hem çocuklara bakmış hem de şehrin öbür ucunda çamaşır yıkamıştı. Başvurdukları kimseler bayram hazırlıklarını ya da parasızlığı öne sürerek onları geri çevirmişti.
Parkta umutsuzluk ve beklenmedik bir karşılaşma
Mertsalov yeniden dışarı çıktı; ailesinin çaresizliğini görmeye dayanamıyordu. O gün iki kez dilenmeyi denemiş, birinde çalışması gerektiği söylenerek azarlanmış, diğerinde polisle tehdit edilmişti. Yokuşu çıkıp sessiz, karlı bir parka girdi ve bir sıraya oturdu. Ölerek bütün sıkıntılardan kurtulmayı düşündü, kemer yerine kullandığı ipi yokladı. Tam kendini öldürmek üzere kalkacakken yaşlı bir adam yaklaşıp yanına oturdu.
Adam güzel kış gecesinden ve çocuklara aldığı hediyelerden söz etti. Mertsalov öfkeyle bağırarak kendi çocuklarının açlıktan öldüğünü, karısının sütünün kesildiğini söyledi. Yaşlı adam gitmek yerine onu sakince dinledi:
Yaşlı adam, aklaşmış favorileriyle akıllı ve ciddi yüzünü ona yaklaştırdı; dostça ama ciddi bir sesle şöyle dedi:
— Bekleyin... telaşlanmayın! Her şeyi sırayla ve olabildiğince kısa anlatın.
Mertsalov bütün yaşadıklarını anlattı. Yabancı doktor olduğunu söyleyip onu hemen eve götürdü.
Mucizevi doktorun tedavisi ve yardımı
Bodruma geldiklerinde anne, hasta kızının yanında yüzünü yastıklara gömmüş yatıyordu. İki oğlan soğuk çorbalarını içerken ağlıyordu. Doktor paltosunu çıkardı, anneyi yumuşak bir sesle kaldırdı ve kızını göstermesini istedi.
Onun yönlendirmesiyle evde herkes bir iş üstlendi. Grişa komşulardan alınan odunlarla sobayı yaktı, Volodya semaveri körükledi. Anne, hasta kıza sıcak kompres uyguladı. Mertsalov, doktorun verdiği üç rubleyle çay, şeker, çörek ve bir lokantadan sıcak yemek aldı. Böylece odanın ısınması ve ailenin karnının doyması için gerekenler sağlandı.
Doktor bir reçete yazıp çay tabağının altına bıraktı. İlacın iki saatte bir çay kaşığı verilmesini, sıcak komprese devam edilmesini söyledi. Çocuğun durumu düzelse bile ertesi gün önerdiği başka bir doktorun çağrılmasını istedi ve o meslektaşına haber vereceğini belirtti. Ayrılırken aileye cesaret verdi:
Bunu hemen ona haber vereceğim. Öyleyse hoşça kalın, beyler! Tanrı, yaklaşan yılın size bu yıldan biraz daha hoşgörülü davranmasını nasip etsin; ama en önemlisi, asla umudunuzu yitirmeyin.
Doktor adını vermeden çıktı. Mertsalov peşinden koşup kim olduğunu sorduysa da yanıt alamadı. Eve dönünce reçetenin altında birkaç büyük banknot buldu.
Pirogov'un kimliği ve ailenin değişen kaderi
O akşam eczanedeki ilaç etiketinden, yardım edenin Profesör Pirogov olduğunu öğrendiler. Ocak başında baba iş buldu, anne toparlandı; iki oğlan devlet hesabına liseye yerleştirildi. Yıllar sonra Grişa, bir bankada önemli bir göreve gelmiş, dürüstlüğü ve yoksullara yardımıyla tanınmıştı. Anlatıcı bu olayı ondan defalarca dinlemişti. Grişa, doktoru sonradan yalnızca bir kez, cenazesi kendi malikânesine götürülürken gördüklerini, ona duydukları minneti unutmadan anlatmıştı.